Istnieje pęknięcie, pęknięcie we wszystkim
To właśnie przez nie dociera do nas światło.
Leonard Cohen
Menachem Mirski
Rozważania nad paraszą Wajece
[maxbutton id=”5″ url=”https://polishjewsreviving.org/the-crack-that-lets-the-light-in/” ] Tora jest kamieniem węgielnym judaizmu. Została nam dana aby była nam instrukcją jak żyć dobrze, sprawiedliwie, z empatią i współczuciem. Nie została nam dana bo byliśmy “lepsi” od innych ludzi, lecz właśnie dlatego, że byliśmy niedoskonali, a czasem wręcz ułomni, by uczynić nas i nasze życie lepszymi.
To samo dotyczy postaci biblijnych: nie są one doskonałe i z tego powodu judaizm nie jest religią wzorców do naśladowania, ale religią prawa. Patriarchowie, tacy jak Rebeka, byli ludźmi duchowej podróży od bałwochwalstwa do czczenia Jedynego Boga. Jednakże w tej duchowej podróży popełnili przynajmniej kilka błędów, jak prawie każdy, kto decyduje się na tę ścieżkę. Cała historia patriarchów jest historią ich etycznego i duchowego oczyszczenia, aby stać się ojcami i matkami wielkiego narodu. Ostatni rozdział tej historii zaczyna się od aktu sprzedania Józefa w niewolę, działania motywowanego zazdrością, poczuciem niższości i urazą.
Podobnie jest z Jakubem, w naszej paraszy na ten tydzień. Jakub ucieka od swojego brata Ezawa i jego gniewu, po tym, jak ogromnie go rozwścieczył udanym spiskiem przejęcia jego pierworództwa. Jakub jednocześnie ucieka od swojej rodziny i wszystkiego, co miał. Ucieka od swojej przeszłości i wszystkiego, co wydarzyło się wcześniej.
Jakub jest sam i niemal całkowicie pozbawiony środków do życia. Teraz musi na nowo wymyślić siebie i całe swoje życie. Ale na szczęście dla niego, nie jest zupełnie sam. Podczas swojej podróży przez pustynię z Beer Szewy do Padam Aram, miejsca gdzie mieszkał jego wuj, Laban, które znajdowało się w górnej Mezopotamii, spotyka Stwórcę, który będzie go prowadził i pomoże mu wymyślić siebie na nowo i stworzyć całą swoją przyszłość. Bóg przemawia do niego we śnie i powtarza obietnicę, którą złożył jego dziadkowi Abrahamowi, w ten sposób odnawia Swoje przymierze z Jakubem:
I będzie potomstwo twoje, jako proch ziemi, i rozprzestrzenisz się ku zachodowi, i ku wschodowi, i ku północy, i ku południowi; a błogosławić się będą tobą wszystkie plemiona ziemi i potomstwem twojém. A oto, Ja z tobą, i strzedz cię będę, gdziekolwiek pójdziesz, i przywrócę cię do ziemi tej; gdyż nie opuszczę cię, aż spełnię to, com przyrzekł tobie.” (Rodzaju 28:14-15)
Według niektórych tłumaczeń/interpretacji Tory, Bóg przemawia do Jakuba ze szczytu drabiny, podczas gdy aniołowie wchodzą i schodzą po tej drabinie. Według innych tłumaczeń/interpretacji Bóg przemawia do niego „z boku” lub “zza niego”. Tekst hebrajski jest tutaj dwuznaczny: słowo alav (użyte w wersecie Rdz 28:13) może oznaczać poza, ponad lub przy, obok i może odnosić się tutaj do obu, Jakuba i drabiny. Ta dwuznaczność może prowadzić
nas w dwóch różnych kierunkach teologicznych (i może być w rzeczywistości celowa), jednym, że Bóg przemawia do Jakuba z Nieba lub że Bóg przemawia do niego jak inny człowiek stojący obok niego. W każdym razie Bóg może być i tu, i tu, a nasza tradycja uznaje obie koncepcje teologiczne.
Od tego momentu Bóg będzie wspierał Jakuba “z góry” i pocieszał go „tutaj na dole”, będąc z nim cały czas. I to jest, w pewnym sensie, kolejny moment lech lecha Abrahama, ale w innym kierunku, w przeciwnym kierunku. Jakub zostaje “duchowo wyposażony” przez Boga, aby powrócić do krainy bałwochwalstwa i stawić czoła tamtejszej rzeczywistości. Ta pomoc jest niezwykle ważna dla Jakuba, aby mądrze się w niej poruszać, ponieważ napotka on surową rzeczywistość z wieloma złymi rzeczami, takimi jak kłamstwa, manipulacje, oszustwa etc. (zupełnie jakby się nagle zaangażował w naszą współczesną politykę).
Historia Jakuba to kolejna historia odkupienia. W Biblii hebrajskiej mamy wiele historii odkupienia, opowieści o tym, jak ludzie popełniają błędy, rozmyślają, żałują i korygują swoje postępowanie. To jest jedna z nich. Jakub widzi odkupienie, widzi świetlaną i piękną przyszłość, bycie głową wielkiej i licznej rodziny, i ojcem wielkiego narodu. Ta wizja została mu objawiona w chwili udręczenia, nędzy, które zostają nagle, całkowicie zastąpione wizją, uczuciem Boskiej obecności i wspaniałości. To jest w rzeczywistości swego rodzaju szablon, biblijny wzorzec i wzorzec życia: wiele wielkich wizji, wielkich wspaniałych celów objawia się w takich właśnie momentach. Miałem takie doświadczenie kilka razy w życiu. Jeśli je miałeś/miałaś, wiesz, o czym mówię. To doświadczenie egzystencjalnego pęknięcia, pęknięcia, przez które dostaje się światło.
Szabat szalom,
Rabbi Mirski
Leave a Reply