Rabbi Menachem Mirski
Refleksja nad paraszą Behar-Bechukotai 5786
Wyobraźcie sobie, że stoicie na rozdrożu. Jedna ścieżka jest gładka, dobrze oświetlona i obsadzona kwiatami. Druga jest skalista, zarośnięta i ginie w cieniu. Wiecie, że pierwsza prowadzi do błogosławieństwa. Wiecie, że druga prowadzi do trudów. A jednak… czasem wciąż wybieramy tę drugą. Dlaczego? W tym tygodniu, w Paraszat Bechukotai, Tora przedstawia te dwie drogi ze zdumiewającą jasnością. Rozdział 26 zaczyna się od najpiękniejszego „jeśli-to” w całej Torze:
„Jeżeli w ustawach Moich chodzić będziecie i przykazań Moich strzec i czynić je… dam wam deszcze w porze ich… i będziecie jedli chleb wasz do sytości i bezpiecznie mieszkać będziecie w ziemi waszej” (Kpł 26:3-5).
Pokój, dostatek, nawet dzikie zwierzęta będą żyć z wami w zgodzie. To wizja szalom tak pełna, że niemal czuje się jak powrót Edenu. A potem przychodzą klątwy – tochacha. Jeżeli odmówimy słuchania, błogosławieństwa obracają się w swoje przeciwieństwa: panika, choroba wyniszczająca, klęska z rąk wrogów, głód, wygnanie. Język jest surowy i przerażający. A jednak Tora nie krzyczy na nas w gniewie. Mówi spokojnym głosem rodzica, który kocha nas na tyle, by powiedzieć nam prawdę: nasze wybory mają znaczenie.
Średniowieczny komentator Ramban zauważa coś niezwykłego. Błogosławieństwa są sformułowane w liczbie mnogiej – „będziecie błogosławieni” – lecz klątwy zaczynają się w liczbie pojedynczej: „jeśli wzgardzicie Moimi ustawami”. Mówi, że Tora przypomina nam: błogosławieństwa przychodzą, gdy działamy razem jako wspólnota, ale jeden zły wybór pojedynczego człowieka może zapoczątkować spiralę upadku dla wszystkich. Nasze indywidualne czyny rozchodzą się falami.
Pomyślmy o naszym życiu dzisiaj. Codziennie dokonujemy dziesiątek moralnych mikro-wyborów. Czy odezwę się, gdy współpracownik jest traktowany niesprawiedliwie, czy milczę, bo tak łatwiej? Czy plotkuję o sąsiedzie, którego trawnik nigdy nie jest skoszony, czy pamiętam, że każdy człowiek niesie ukryte zmagania? Czy oszukuję na podatkach, bo „wszyscy tak robią”, czy płacę, co jestem winien, bo integralność jest ważniejsza niż kilka dodatkowych złotych?
Każdy z tych wyborów to głos za drogą błogosławieństwa lub drogą klątwy. Tora nie grozi nam piorunami z nieba. Opisuje naturalne konsekwencje. Zasiejcie życzliwość i sprawiedliwość – a wspólnota zakwitnie. Zasiejcie egoizm, cynizm i gniew – a gleba naszego wspólnego życia w końcu stanie się gorzka. Ale oto część, którą kocham najbardziej: nawet klątwy nie są ostatnim słowem. Tora nigdy nie zostawia nas w rozpaczy. W samym środku tochacha Bóg mówi:
„Wtedy wspomnę na przymierze Moje z Jakóbem… z Izaakiem… z Abrahamem”
(Kpł 26:42).
Przymierze nie zostaje zerwane. Zawsze możemy wrócić. To jest w skrócie przesłanie judaizmu konserwatywnego i reformowanego: traktujemy Torę poważnie, traktujemy konsekwencje poważnie, ale nigdy nie tracimy nadziei w teszuwie – powrocie. Każdy dzień to nowe rozdroże. Każdego ranka możemy wybrać drogę na nowo. Dlatego w tym tygodniu wybierzmy jeden mały obszar życia, w którym wiemy, że wybieraliśmy skalistą ścieżkę. Może to sposób, w jaki mówimy do małżonka, gdy jesteśmy zmęczeni. Może to, jak traktujemy osobę pakującą nam zakupy. Może uraza, którą nosimy od lat.
Wybierzmy choć raz trudniejszą, lecz świętszą drogę. Poczujmy dyskomfort… a potem zauważmy ciche błogosławieństwo, które po nim następuje. Bo Tora nie jest bajką. To list miłosny, który mówi: jesteś potężny. Twoje wybory kształtują twoją rodzinę, twoją synagogę, twój kraj i twoją własną duszę. Wybierz życie. Wybierz błogosławieństwo. Wybierz drogę, która prowadzi do domu – do Boga i do siebie nawzajem.
Szabat Szalom.
Rabin Mirski
Leave a Reply